Giảm giá thành sản phẩm thông qua các chiến lược cắt giảm chi phí sản xuất hiệu quả là mục tiêu trọng yếu của nhiều doanh nghiệp trong giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hiện nay. Việc tối ưu chi phí không chỉ giúp giảm áp lực tài chính và nâng cao biên lợi nhuận, mà còn cải thiện hiệu quả vận hành trên toàn chuỗi giá trị từ sản xuất, quản lý thiết bị đến chuỗi cung ứng. Bài viết này sẽ chia sẻ 6 chiến lược thực tiễn cùng 2 nguyên tắc nền tảng giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất bền vững, duy trì năng lực cạnh tranh và phát triển dài hạn.
Hiểu rõ về chi phí sản xuất
Để giảm giá thành sản phẩm một cách hiệu quả, trước hết doanh nghiệp cần hiểu rõ cấu trúc chi phí trong hoạt động sản xuất. Việc phân biệt chính xác các loại chi phí giúp nhà quản lý xác định đúng khu vực tiềm ẩn lãng phí và xây dựng kế hoạch cắt giảm phù hợp.
Chi phí trực tiếp (Direct Costs)
Đây là những chi phí gắn trực tiếp với việc tạo ra sản phẩm. Gồm có:
- Chi phí lao động trực tiếp: Lương và phúc lợi cho công nhân trực tiếp sản xuất.
- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Toàn bộ nguyên liệu thô, bán thành phẩm sử dụng trong quá trình chế tạo.
- Vật tư tiêu hao: Các vật dụng, hóa chất hoặc linh kiện được sử dụng trong sản xuất nhưng không nằm trong sản phẩm cuối cùng.
Chi phí gián tiếp (Overhead Costs)
Là những chi phí hỗ trợ hoạt động sản xuất nhưng không gắn với một sản phẩm cụ thể.
- Chi phí lao động gián tiếp: Tiền lương cho nhân viên bảo trì, kiểm tra chất lượng, giám sát.
- Chi phí vật liệu gián tiếp: Vật tư phụ, công cụ hỗ trợ, linh kiện thay thế.
- Chi phí năng lượng: Điện, nước, khí nén và các tiện ích phục vụ sản xuất.
Việc hiểu và tách biệt rõ hai nhóm chi phí này cho phép doanh nghiệp xác định chính xác điểm cần tối ưu, tránh việc cắt giảm thiếu kiểm soát ảnh hưởng đến chất lượng và năng suất.
2 nguyên tắc cơ bản trong cắt giảm chi phí
Mọi chiến lược giảm giá thành sản phẩm đều cần dựa trên những nguyên tắc nền tảng để đảm bảo tính bền vững. Trong đó, Sản xuất tinh gọn (Lean Manufacturing) và Tự động hóa – Số hóa quy trình là hai hướng tiếp cận hiệu quả nhất giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà vẫn duy trì năng suất và chất lượng.
Sản xuất tinh gọn (Lean Manufacturing)
Lean tập trung vào việc loại bỏ mọi hoạt động không tạo giá trị, từ khâu sản xuất, vận chuyển đến tồn kho và kiểm tra. Bằng cách xác định các loại lãng phí trong quy trình (thời gian chờ, thao tác thừa, lỗi sản phẩm, tồn kho dư thừa…), doanh nghiệp có thể cải thiện dòng chảy vật liệu, rút ngắn thời gian chu kỳ và giảm chi phí vận hành. Quan trọng hơn, Lean còn giúp hình thành văn hóa cải tiến liên tục, nơi nhân viên chủ động phát hiện và xử lý vấn đề thay vì chỉ thực thi.
Tự động hóa và số hóa sản xuất
Tự động hóa giúp giảm chi phí nhân công, tăng độ chính xác và duy trì tốc độ ổn định trong sản xuất. Khi được kết hợp với hệ thống số hóa, dữ liệu được thu thập và phân tích theo thời gian thực, giúp nhà quản lý phát hiện điểm kém hiệu quả và điều chỉnh kịp thời. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp kiểm soát chi phí chặt chẽ hơn, đặc biệt trong các mô hình sản xuất quy mô lớn.
6 chiến lược hiệu quả để giảm giá thành sản phẩm
Sau khi nắm vững hai nguyên tắc nền tảng, doanh nghiệp có thể triển khai đồng bộ các chiến lược cụ thể để cắt giảm chi phí sản xuất. Sáu chiến lược dưới đây không chỉ giúp kiểm soát chi phí trực tiếp và gián tiếp, mà còn tạo ra nền tảng vận hành tinh gọn, linh hoạt và hiệu quả hơn trong dài hạn.
Tối ưu hóa chuỗi cung ứng và mua sắm vật liệu
Chi phí nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất. Việc đánh giá lại toàn bộ chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp nhận diện các điểm nghẽn và cơ hội đàm phán lại giá với nhà cung cấp.
Các biện pháp như hợp tác chiến lược dài hạn, mua hàng theo nhu cầu thực tế (Just-in-Time), hoặc ứng dụng hệ thống SCM để theo dõi giá, tồn kho và thời gian giao hàng có thể giúp giảm đáng kể chi phí đầu vào mà vẫn đảm bảo ổn định sản xuất.
Cải tổ bố trí và thiết kế nhà xưởng
Một bố cục nhà xưởng không hợp lý có thể làm tăng thời gian di chuyển vật liệu, gây tắc nghẽn và giảm hiệu suất lao động. Việc tái cấu trúc mặt bằng sản xuất theo luồng giá trị (Value Stream) giúp tối ưu quy trình di chuyển, giảm thời gian chuyển đổi công đoạn và tăng năng suất vận hành. Nhà quản lý nên kết hợp phân tích dữ liệu sản xuất với các công cụ mô phỏng (layout simulation) để thiết kế bố trí hợp lý, tạo điều kiện cho dòng sản xuất liên tục, ổn định.
Tăng hiệu suất thiết bị và giảm downtime
Hiệu suất thiết bị thấp hoặc dừng máy không kế hoạch là nguyên nhân trực tiếp làm tăng chi phí sản xuất. Doanh nghiệp nên triển khai bảo trì tổng thể năng suất (TPM) hoặc bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance) dựa trên dữ liệu cảm biến IoT.
Điều này không chỉ giảm thời gian dừng máy mà còn kéo dài tuổi thọ thiết bị, giảm chi phí sửa chữa và năng lượng tiêu hao. Mục tiêu là duy trì OEE (Overall Equipment Effectiveness) ở mức cao và ổn định.
Thiết kế sản phẩm hướng chi phí (Design-to-Cost)
Thiết kế sản phẩm là giai đoạn quyết định phần lớn chi phí sản xuất. Phương pháp Design-to-Cost giúp đội ngũ kỹ thuật và sản xuất phối hợp từ sớm để tối ưu vật liệu, cấu trúc và quy trình chế tạo. Việc áp dụng DTC không chỉ giảm chi phí vật liệu mà còn hạn chế các công đoạn dư thừa, đơn giản hóa lắp ráp và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.
Tự động hóa và số hóa quy trình sản xuất
Tự động hóa giúp giảm chi phí nhân công, hạn chế sai sót và tăng tốc độ sản xuất. Khi kết hợp với chuyển đổi số, doanh nghiệp có thể giám sát quy trình theo thời gian thực, đo lường hiệu suất từng công đoạn và phát hiện sớm các điểm kém hiệu quả. Các công nghệ như MES, Robotics và IoT giúp đảm bảo tính đồng bộ dữ liệu, giảm thời gian ngừng chờ và cải thiện độ ổn định của dây chuyền.
Quản lý tồn kho và hàng đang sản xuất (WIP) hiệu quả
Tồn kho dư thừa làm tăng chi phí lưu trữ, trong khi thiếu hàng lại khiến dây chuyền ngừng hoạt động. Bằng cách sử dụng phân tích nhu cầu dự báo (Demand Forecasting) và ERP tích hợp, doanh nghiệp có thể duy trì mức tồn kho hợp lý, giảm vốn bị chiếm dụng và cải thiện dòng tiền.
Ngoài ra, việc áp dụng mô hình Kanban hoặc Just-in-Sequence giúp tối ưu luồng nguyên vật liệu, tránh lãng phí do sản xuất vượt nhu cầu.
Vai trò công nghệ và hệ thống quản trị trong giảm giá thành
Trong bối cảnh sản xuất hiện đại, công nghệ đóng vai trò trung tâm trong việc giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí và duy trì năng suất ổn định. Các hệ thống quản trị thông minh không chỉ hỗ trợ thực thi các chiến lược giảm chi phí mà còn tạo ra nền tảng dữ liệu chính xác để nhà quản lý đưa ra quyết định kịp thời và đúng hướng.
Kiểm soát chi phí theo thời gian thực với MES và ERP
Sự kết hợp giữa MES (Manufacturing Execution System) và ERP (Enterprise Resource Planning) cho phép doanh nghiệp theo dõi chi phí phát sinh ở từng công đoạn sản xuất. MES ghi nhận dữ liệu thực tế từ xưởng, trong khi ERP tổng hợp và phân tích để xác định khu vực phát sinh chi phí bất thường. Điều này giúp nhà quản lý nhanh chóng can thiệp, điều chỉnh kế hoạch sản xuất và tối ưu nguồn lực.
Phát hiện lãng phí sớm với IoT và phân tích dữ liệu
Các cảm biến IoT thu thập dữ liệu liên tục từ máy móc và dây chuyền sản xuất, giúp phát hiện các bất thường về năng lượng, hiệu suất hoặc hao hụt vật liệu. Khi kết hợp với phân tích dữ liệu (Data Analytics), doanh nghiệp có thể xác định nguyên nhân gốc rễ của chi phí phát sinh và đưa ra hành động khắc phục dựa trên bằng chứng rõ ràng.
Giảm chi phí trùng lặp và sai lệch nhờ vào việc tích hợp hệ thống
Việc tích hợp dữ liệu giữa thiết kế, sản xuất và chuỗi cung ứng giúp loại bỏ các hoạt động lặp lại và sai lệch thông tin giữa các bộ phận. Khi mọi dữ liệu được liên kết liền mạch, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí vận hành và tăng tính minh bạch trong quản lý.
Nhờ ứng dụng công nghệ, việc giảm chi phí không còn là giải pháp ngắn hạn mà trở thành một chiến lược vận hành bền vững, nơi dữ liệu, con người và hệ thống hoạt động thống nhất vì mục tiêu tối ưu toàn diện.
Giảm giá thành sản phẩm không chỉ là bài toán về cắt giảm chi phí mà còn là chiến lược tổng thể nhằm tối ưu hóa toàn bộ hệ thống sản xuất. Khi hiểu rõ cấu trúc chi phí, vận dụng đúng hai nguyên tắc nền tảng và triển khai đồng bộ các chiến lược từ chuỗi cung ứng, thiết kế sản phẩm đến quản lý thiết bị, doanh nghiệp có thể kiểm soát chi phí hiệu quả mà vẫn đảm bảo chất lượng và năng suất. Đây cũng là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
DEHA Digital Solutions đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình tối ưu sản xuất bằng các giải pháp quản trị thông minh như ERP, MES, IoT và phân tích dữ liệu. Chúng tôi giúp nhà máy không chỉ giảm lãng phí và chi phí vận hành mà còn xây dựng nền tảng sản xuất tinh gọn, minh bạch và bền vững hơn. Giải pháp của DEHA không dừng ở công nghệ, mà là năng lực giúp doanh nghiệp chuyển đổi thực sự — từ quản lý đến hiệu quả vận hành. Liên hệ DEHA Digital Solutions ngay hôm nay để được tư vấn lộ trình triển khai ERP phù hợp, giúp doanh nghiệp giảm thiểu lãng phí và hướng tới mô hình sản xuất thông minh.
