Trong những buổi trao đổi với các doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử, chúng tôi thường gặp một tình huống khá quen thuộc. Ban lãnh đạo đã nhận thấy nhu cầu phải số hóa sản xuất, đã hiểu được giá trị của MES và thậm chí đã tìm hiểu nhiều nhà cung cấp khác nhau. Tuy nhiên khi nói đến bước triển khai thực tế, không ít doanh nghiệp lại tỏ ra băn khoăn. Nguyên nhân không phải vì họ chưa thấy lợi ích của MES, mà vì họ chưa biết cần chuẩn bị những gì trước khi bắt đầu. Nhiều người lo ngại rằng doanh nghiệp phải đầu tư quá lớn hoặc phải thay đổi toàn bộ cách vận hành hiện tại. Thực tế, một dự án MES thành công thường bắt đầu từ những bước chuẩn bị rất cơ bản nhưng lại có ý nghĩa quyết định. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu ngay nhé!
6 điều cần chuẩn bị giúp tăng khả năng triển khai MES thành công
Chuẩn bị đúng tư duy trước khi chuẩn bị công nghệ
Sai lầm phổ biến nhất khi triển khai MES là xem đây đơn thuần là một dự án phần mềm. Nếu tiếp cận theo hướng này, doanh nghiệp thường tập trung vào việc lựa chọn tính năng, màn hình hay báo cáo mà quên mất mục tiêu thực sự cần đạt được.
MES không phải là công cụ để số hóa biểu mẫu giấy. Vai trò của hệ thống là giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn hoạt động sản xuất, nâng cao chất lượng và xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản trị. Vì vậy, trước khi nghĩ tới việc triển khai hệ thống nào, doanh nghiệp cần xác định rõ mình đang muốn giải quyết vấn đề gì. Có doanh nghiệp muốn giảm tỷ lệ lỗi trên dây chuyền SMT. Có doanh nghiệp muốn kiểm soát việc truy xuất nguồn gốc tốt hơn. Cũng có doanh nghiệp cần dữ liệu Realtime để quản lý năng suất sản xuất. Mỗi mục tiêu sẽ dẫn tới một lộ trình triển khai khác nhau.
Rà soát lại quy trình sản xuất hiện tại
Một trong những hiểu lầm khá phổ biến là MES sẽ tự động giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình. Trên thực tế, hệ thống chỉ phát huy hiệu quả khi quy trình vận hành đã được xác định tương đối rõ ràng. Điều này không có nghĩa doanh nghiệp phải xây dựng một quy trình hoàn hảo trước khi triển khai MES. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần hiểu được dòng chảy sản xuất hiện tại của mình đang diễn ra như thế nào, dữ liệu được tạo ra ở đâu và những điểm nào đang gây ra khó khăn trong quản lý.
Trong ngành điện tử, việc rà soát này đặc biệt quan trọng đối với các công đoạn SMT, AOI, ICT, FCT và các bước kiểm soát chất lượng. Đây thường là những nơi tạo ra lượng dữ liệu lớn nhất và cũng là nơi MES mang lại nhiều giá trị nhất.
Chuẩn hóa dữ liệu trước khi đưa lên hệ thống
Nếu quy trình là nền móng thì dữ liệu chính là nguyên liệu để MES vận hành. Chúng tôi từng gặp những doanh nghiệp mà cùng một linh kiện nhưng tồn tại nhiều cách đặt mã khác nhau giữa kho, mua hàng và sản xuất. Có doanh nghiệp quản lý BOM bằng nhiều file Excel độc lập hoặc chưa có cơ chế quản lý version sản phẩm rõ ràng. Khi đó, việc triển khai MES sẽ gặp rất nhiều khó khăn bởi hệ thống không thể tạo ra kết quả chính xác nếu dữ liệu đầu vào thiếu nhất quán.
Doanh nghiệp không cần chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu ngay từ đầu. Tuy nhiên, những dữ liệu cốt lõi như mã vật tư, BOM, định tuyến sản xuất, công đoạn và quy tắc quản lý chất lượng nên được rà soát và thống nhất trước khi dự án bắt đầu.
Đánh giá khả năng kết nối của máy móc hiện có
Một trong những giá trị lớn nhất của MES trong ngành điện tử là khả năng thu thập dữ liệu trực tiếp từ dây chuyền sản xuất. Chính vì vậy, doanh nghiệp nên dành thời gian đánh giá hiện trạng máy móc trước khi triển khai.
Điều cần quan tâm không chỉ là số lượng thiết bị mà còn là khả năng kết nối dữ liệu của từng loại máy. Các hệ thống SMT, AOI, SPI, ICT hay FCT hiện có đang hỗ trợ những chuẩn giao tiếp nào? Dữ liệu có thể được trích xuất trực tiếp hay cần giải pháp trung gian? Những thông tin này sẽ ảnh hưởng đáng kể tới kiến trúc tổng thể của hệ thống MES. Việc đánh giá sớm giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp và tránh những phát sinh không cần thiết trong quá trình triển khai.
Chuẩn bị đội ngũ tham gia dự án
Một dự án MES không thể thành công nếu chỉ có bộ phận IT hoặc nhà cung cấp phần mềm tham gia. Trong thực tế, những dự án hiệu quả nhất thường có sự tham gia của nhiều bộ phận khác nhau như sản xuất, chất lượng, kế hoạch, kho và bảo trì. Mỗi bộ phận đều đang nắm giữ một phần thông tin quan trọng liên quan tới hoạt động vận hành của nhà máy. Doanh nghiệp nên chỉ định một nhóm dự án nội bộ ngay từ đầu, đồng thời xác định rõ người chịu trách nhiệm chính trong quá trình triển khai. Điều này giúp việc trao đổi thông tin nhanh hơn và hạn chế những thay đổi không cần thiết khi dự án đang thực hiện.
Xác định lộ trình triển khai phù hợp
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần triển khai toàn bộ MES ngay từ ngày đầu tiên. Thực tế cho thấy, nhiều dự án thành công bắt đầu từ một phạm vi tương đối nhỏ. Doanh nghiệp có thể lựa chọn một dây chuyền SMT trọng điểm, một nhóm sản phẩm chiến lược hoặc một bài toán cụ thể như truy xuất nguồn gốc hay quản lý chất lượng để triển khai trước. Cách tiếp cận theo từng giai đoạn giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu tư, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ làm quen với phương thức vận hành mới trước khi mở rộng ra toàn nhà máy. Đây cũng là phương pháp được nhiều tập đoàn sản xuất điện tử lớn trên thế giới áp dụng khi triển khai các chương trình Smart Factory.
Sẵn sàng cho việc thay đổi cách quản lý
Nếu phải chỉ ra yếu tố quyết định thành công của một dự án MES, chúng tôi cho rằng đó không phải là công nghệ mà là con người. Sau khi hệ thống đi vào vận hành, doanh nghiệp sẽ phải thay đổi cách thu thập dữ liệu, cách theo dõi sản xuất và cách đưa ra quyết định. Những thay đổi này đôi khi tạo ra tâm lý e ngại hoặc phản kháng từ một bộ phận nhân sự nếu không được chuẩn bị kỹ từ đầu. Chính vì vậy, bên cạnh việc chuẩn bị hạ tầng và dữ liệu, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị kế hoạch truyền thông nội bộ, đào tạo người dùng và xây dựng sự đồng thuận giữa các bộ phận liên quan.
MES không bắt đầu từ phần mềm, mà bắt đầu từ sự chuẩn bị
Nhiều doanh nghiệp thường dành rất nhiều thời gian để lựa chọn giải pháp MES, nhưng lại ít đầu tư cho việc chuẩn bị nội bộ trước khi triển khai. Trên thực tế, phần mềm chỉ là công cụ. Thành công của dự án phụ thuộc rất lớn vào việc doanh nghiệp đã sẵn sàng về quy trình, dữ liệu, con người và mục tiêu hay chưa. Khi những yếu tố này được chuẩn bị tốt, MES sẽ không chỉ là một hệ thống quản lý sản xuất. Nó sẽ trở thành nền tảng dữ liệu giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng tốt hơn, nâng cao hiệu suất vận hành và xây dựng lộ trình phát triển nhà máy thông minh trong tương lai.
Trong các dự án DEHA:MES cho ngành linh kiện điện tử, chúng tôi luôn dành một giai đoạn riêng để khảo sát hiện trạng, đánh giá mức độ sẵn sàng và cùng doanh nghiệp xây dựng lộ trình triển khai phù hợp. Kinh nghiệm thực tế cho thấy, việc chuẩn bị đúng ngay từ đầu thường quan trọng hơn rất nhiều so với việc lựa chọn thêm một vài tính năng trong hệ thống. Bởi một dự án MES thành công không được quyết định bởi ngày Go-Live, nó được quyết định từ những công việc chuẩn bị được thực hiện trước khi dự án chính thức bắt đầu.
Hệ thống DEHA:MES của DEHA Digital Solutions là một giải pháp quản lý sản xuất tuỳ chỉnh phù hợp với nhiều ngành sản xuất, trong đó có ngành linh kiện điện tử. Ngành sản xuất này với nhiều đặc thù mà việc xây dựng hệ thống MES cũng cần lưu ý nhiều hơn. MES ngành linh kiện điện tử khác gì so với MES thông thường? Đây hẳn sẽ là một chủ đề nhận được rất nhiều quan tâm anh/chị chủ nhà máy. Và để tìm hiểu kỹ hơn về các giải pháp xây dựng hệ thống MES cho nhà máy sản xuất linh kiện, anh/chị quản lý có thể đặt lịch tư vấn 1:1 với các chuyên gia của chúng tôi. Đặt lịch nhanh chóng tại đây.
