Một trong những câu hỏi mà chúng tôi nhận được nhiều nhất từ các doanh nghiệp điện tử là: “Triển khai MES cho nhà máy của tôi sẽ hết bao nhiêu tiền?” Đây là một câu hỏi hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, điều khiến nhiều doanh nghiệp bất ngờ là rất khó để đưa ra một con số chính xác ngay từ đầu.
Trên thực tế, hai nhà máy có quy mô tương đương nhau vẫn có thể có chi phí triển khai MES khác biệt rất lớn. Nguyên nhân không nằm ở số lượng người dùng hay số lượng máy móc, mà đến từ mức độ phức tạp trong quy trình sản xuất, yêu cầu quản lý chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc mà doanh nghiệp đang cần.
Đặc biệt trong ngành linh kiện điện tử, nơi dữ liệu sản xuất gắn chặt với chất lượng và yêu cầu từ khách hàng quốc tế, phạm vi triển khai MES thường rộng hơn đáng kể so với nhiều ngành sản xuất khác.
5 lưu ý về chi phí khi triển khai MES ngành linh kiện điện tử
Chi phí MES không chỉ là chỉ phí phần mềm
Khi nhắc tới MES, nhiều doanh nghiệp thường nghĩ ngay tới chi phí mua phần mềm. Tuy nhiên, trong một dự án thực tế, phần mềm chỉ là một phần của bức tranh tổng thể. Một hệ thống MES chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được tích hợp vào hoạt động vận hành hàng ngày của nhà máy. Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần đầu tư cho khảo sát hiện trạng, thiết kế giải pháp, triển khai hệ thống, đào tạo người dùng và hỗ trợ vận hành sau khi go-live.
Trong nhiều trường hợp, giá trị của dự án không nằm ở việc cài đặt một phần mềm mới, mà nằm ở việc xây dựng được một quy trình quản lý minh bạch hơn và tạo ra nguồn dữ liệu đáng tin cậy cho doanh nghiệp.
Mức độ truy xuất nguồn gốc quyết định rất lớn tới chi phí
Nếu phải chỉ ra yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất tới chi phí MES trong ngành điện tử, mình cho rằng đó là yêu cầu về truy xuất nguồn gốc. Có những doanh nghiệp chỉ cần truy xuất theo lô sản xuất. Tuy nhiên cũng có những doanh nghiệp phải quản lý tới từng serial sản phẩm, từng reel linh kiện, từng máy SMT, từng công đoạn kiểm tra và toàn bộ lịch sử chất lượng liên quan. Khoảng cách giữa hai mức độ quản lý này là rất lớn.
Càng yêu cầu khả năng truy xuất chi tiết, doanh nghiệp càng cần thu thập nhiều dữ liệu hơn, xây dựng nhiều quy tắc quản lý hơn và tích hợp nhiều nguồn dữ liệu hơn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới quy mô cũng như chi phí của dự án.
Khả năng kết nối với máy móc là một yếu tố quan trọng
Trong các nhà máy điện tử hiện đại, giá trị lớn nhất của MES thường đến từ việc tự động thu thập dữ liệu từ dây chuyền sản xuất.
Tuy nhiên, không phải tất cả các thiết bị đều có khả năng kết nối giống nhau. Một số máy móc đời mới đã hỗ trợ các chuẩn giao tiếp phổ biến, trong khi nhiều thiết bị cũ có thể cần thêm phần mềm trung gian hoặc giải pháp tích hợp riêng. Đây là yếu tố thường bị bỏ qua khi lập ngân sách dự án.
Nhiều doanh nghiệp chỉ tính tới chi phí phần mềm MES mà chưa đánh giá đầy đủ khối lượng công việc liên quan tới việc kết nối dữ liệu từ SMT, AOI, SPI, ICT hoặc các thiết bị sản xuất khác. Trong thực tế, đây có thể là một phần rất quan trọng của dự án.
Chất lượng dữ liệu hiện tại cũng ảnh hưởng tới chi phí
Một hệ thống MES có thể hoạt động rất tốt, nhưng nếu dữ liệu đầu vào chưa được chuẩn hóa thì hiệu quả mang lại sẽ bị hạn chế đáng kể. Chúng tôi từng gặp những doanh nghiệp mà BOM được quản lý theo nhiều cách khác nhau giữa các bộ phận. Có doanh nghiệp chưa thống nhất mã vật tư hoặc chưa có quy trình quản lý version sản phẩm rõ ràng.
Trong những trường hợp như vậy, một phần đáng kể thời gian triển khai sẽ được dành cho việc chuẩn hóa dữ liệu trước khi đưa hệ thống vào vận hành. Nói cách khác, doanh nghiệp càng có nền tảng dữ liệu tốt thì chi phí và thời gian triển khai thường càng được tối ưu.
Nếu không triển khai MES, doanh nghiệp mất bao nhiêu tiền?
Khi đánh giá một dự án MES, rất nhiều doanh nghiệp tập trung vào câu hỏi: “Hệ thống này sẽ tốn bao nhiêu tiền?” nhưng ít doanh nghiệp đặt ra câu hỏi ngược lại: “Nếu không triển khai MES, doanh nghiệp đang mất bao nhiêu tiền mỗi ngày?”
Trong ngành điện tử, những chi phí này thường không dễ nhìn thấy. Đó có thể là:
- Thời gian truy tìm nguyên nhân lỗi
- Chi phí xử lý sản phẩm NG
- Tỷ lệ Rework
- Thời gian lập báo cáo thủ công
- Những đơn hàng bị ảnh hưởng do thiếu dữ liệu sản xuất chính xác.
Ban đầu những khoản chi phí này có thể không quá lớn. Tuy nhiên khi quy mô sản xuất tăng lên và yêu cầu từ khách hàng ngày càng khắt khe, chúng sẽ trở thành rào cản đáng kể đối với khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
Đừng cố triển khai tất cả mọi thứ ngay từ đầu
Một sai lầm khá phổ biến là doanh nghiệp muốn giải quyết mọi bài toán trong một dự án duy nhất. Họ muốn MES phải quản lý ngay từ giai đoạn đầu những hạng mục như:
- Sản xuất
- Chất lượng
- Truy xuất nguồn gốc (Traceability)
- OEE
- Machine monitoring
- Dashboard
- Báo cáo quản trị
Về mặt kỹ thuật điều này hoàn toàn có thể thực hiện được. Tuy nhiên, không phải lúc nào đây cũng là lựa chọn tối ưu. Trong nhiều dự án thành công, doanh nghiệp thường bắt đầu từ những bài toán có khả năng tạo ra giá trị rõ ràng nhất, sau đó mở rộng dần phạm vi triển khai theo từng giai đoạn. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực đầu tư ban đầu, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ vận hành thích nghi với hệ thống mới.
Giải pháp quản lý sản xuất DEHA:MES được phát triển theo dạng Module với từng phân hệ quản lý riêng biệt, có khả năng liên kết dữ liệu với nhau, giúp các chủ nhà máy dễ dàng triển khai với nhu cầu quản lý thực tế. Nhà quản lý không cần phải triển khai toàn bộ các module tính năng của hệ thống MES, thay vào đó sẽ lựa chọn những module quản lý giải quyết các bài toán cấp bách hiện tại. Điều này vừa giảm áp lực tài chính, vừa mang lại hiệu quả rõ rệt.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì trước khi đầu tư MES?
Trước khi bắt đầu một dự án MES, doanh nghiệp không nhất thiết phải biết chính xác mình cần triển khai những Module nào hay đầu tư bao nhiêu ngân sách. Điều quan trọng hơn là xác định rõ những vấn đề đang tồn tại trong nhà máy. Đó có thể là:
- Khó khăn trong truy xuất nguồn gốc
- Tỷ lệ lỗi cao
- Thiếu dữ liệu thời gian thực
- Mất quá nhiều thời gian để tổng hợp báo cáo sản xuất.
Khi bài toán được xác định rõ ràng, doanh nghiệp sẽ dễ dàng xây dựng lộ trình đầu tư phù hợp hơn và tránh được tình trạng triển khai quá nhiều chức năng nhưng không tạo ra giá trị thực tế. Trong các dự án MES cho ngành linh kiện điện tử, DEHA Digital Solutions luôn bắt đầu bằng việc đánh giá hiện trạng vận hành và xác định mục tiêu ưu tiên của doanh nghiệp trước khi đề xuất giải pháp. Thay vì áp dụng một mô hình cố định cho mọi nhà máy, chúng tôi xây dựng lộ trình triển khai theo từng giai đoạn, tập trung vào những bài toán có khả năng tạo ra giá trị rõ ràng nhất trong ngắn hạn. Liên hệ ngay với chúng tôi để nhận tư vấn 1:1 từ chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong xây dựng hệ thống MES ngành linh kiện điện tử nhé!
Kinh nghiệm thực tế cho thấy, một dự án MES thành công không phải là dự án có chi phí thấp nhất hay phạm vi lớn nhất. Đó là dự án giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn hoạt động sản xuất, nâng cao chất lượng và tạo ra nền tảng dữ liệu đủ mạnh để hỗ trợ sự phát triển lâu dài của nhà máy.
